Kim jesteś, Iwanie Wyrypajewie?

Iwan Aleksandrowicz Wyrypajew

Iwan Wyrypajew, fot. Krzysztof Żuczkowski / Forum / culture.pl

Kiedy w 2010 roku odbierał Paszport Polityki w dziedzinie „teatr” nie było wątpliwości, że w polskim życiu kulturalnym pojawił się artysta oryginalny, wnoszący twórczość tętniącą życiem, pisaną z dowcipem, ironią i mistycyzmem jednocześnie. Już w najbliższy piątek jedna z  najnowszych sztuk Iwana Wyrypajewa „Letnie osy kąsają nas nawet w listopadzie” zagości na scenie Teatru Współczesnego w Szczecinie.

Irkuck-Moskwa-Londyn

Urodził się w 1974 roku w Irkucku na Syberii, jest absolwentem wydziału aktorskiego Akademii Teatralnej w Irkucku, studiował także reżyserię w Wyższej Szkole Teatralnej im. Szczukina w Moskwie. W 1998 założył w Irkucku teatr studyjny Przestrzeń Gry, który został zlikwidowany z powodu trudności finansowych i nieprzychylności władz. Wyrypajew przeniósł się do Moskwy i zaczął współpracę z moskiewskim Teatr.doc – teatrem opisującym rzeczywstość ostro, w sposób radykalny, opierający się na sztuce budowania opowieści z bezpośrednich relacji, reportaży, dokumentów, jak najbliżej teraźniejszości.

Międzynarodowy rozgłos przyniósł mu jego debiutancki dramat „Sny”, historia o narkotykach – rozpisane na monologi studium o uzależnieniu. Sztukę wystawił m.in. londyński Royal Court Theatre, od tego czasu jego sztuki często pojawiają się na scenach europejskich. Iwan Wyrypajew jest także twórcą dwóch filmów: „Euforii” i „Tlenu”.

…i Polska

Jako autor sztuk i reżyser często pracuje w Polsce. Jego dramat„Dzień Walentego” był komercyjnym hitem, popularne były także trudniejsze sztuki, jak „Tlen” i „Sny”. Teksty autora „Letnich os…” inscenizowali m.in. Barbara Sass („Dzień Walentego”), Michał Zadara („Księga rodzaju 2”),  Agnieszka Glińska i Rudolf Zioło („Iluzje”) oraz Aneta Groszyńska („Karaoke box”). Jego sztuki tłumaczy na język polski Agnieszka Lubomira Piotrowska.

Jako reżyser swoich tekstów Wyrypajew zadebiutował w 2009 monodramem „Lipiec” w wykonaniu Karoliny Gruszki w Teatrze Na Woli w Warszawie. Spektakl był teatralnym objawieniem w Polsce, również w Szczecinie, gdzie zdobył m.in. Grand Prix festiwalu Kontrapunkt 2010. Spektaklowi „Lipiec” (ale nie tylko) artysta zawdzięcza prestiżową nagrodę Paszport Polityki, którą otrzymał za „przypomnienie polskiemu teatrowi, że sztuka sceniczna może również być poezją. Za wiarę w siłę opowieści i żelazną konstrukcję tekstu oraz eksperymenty ze sceniczną tożsamością aktora”. Głośne były jego realizacje teatralne „Ożenku” (Teatr Studio w Warszawie) i „Tańca Delhi” (Teatr Narodowy w Warszawie).

Wyrypajew wciąż zacieśnia swoje kontakty z Polską – poprzez pracę reżyserską (w tym sezonie wyreżyseruje spektakl w Teatrze Powszechnym w Warszawie), pedagogiczną (wykłada w Akademiii Teatralnej w Warszawie) oraz prywatną – jego żoną jest polska aktorka Karolina Gruszka, z którą Wyrypajew często współpracuje jako reżyser.

Jakie będą „Letnie osy…”?

Polska prapremiera sztuki „Letnie osy kąsają nas nawet w listopadzie” została wystawiona w Teatrze Dramatycznym w Warszawie w kwietniu 2015 przez Wojciecha Urbańskiego. Główne role zagrali: Katarzyna Herman, Witold Dębicki i Zdzisław Wardejn.

Jaki będzie szczeciński spektakl „Letnie osy kąsają nas nawet w listopadzie”? Przekonamy się już wkrótce. Spektakl reżyseruje Anna Januszewska, która gra w nim jedną z ról, razem z Grzegorzem Młudzikiem i Jackiem Piątkowskim. W październiku spektakl można zobaczyć aż pięciokrotnie (zobacz repertuar). O spektaklu na razie wiemy tyle, ile mogliśmy zdradzić w krótkiej zapowiedzi:

Iwan Wyrypajew, Letnie osy kąsają nas nawet w listopadzie, reż. Anna Januszewska

Zabawna, prowokująca w formie i treści komedia. Z wątkiem kryminalnym i lirycznym podmiotem. O życiu i przeżyciu. O nas. Kto zwariował? I co może nasza wyobraźnia?”